Od rekomendacji na prezesa NIK do otwartego sporu i dziesiątek zawiadomień

30 sierpnia 2019 r. Marian Banaś — wcześniej wiceminister i minister finansów w rządzie Mateusza Morawieckiego — został wybrany głosami Zjednoczonej Prawicy na prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Kilka tygodni później obóz rządzący wezwał go do dymisji, a NIK rozpoczęła serię przekrojowych kontroli działań rządu.
Wypowiedź 1konferencja prasowa
Liczę, że pan prezes NIK Marian Banaś poda się do dymisji. Jeśli nie, to mamy »plan B«. Zapoznałem się z raportem CBA w sprawie pana Mariana Banasia i doszedłem do przekonania, że wnioski z tego raportu powinny skłonić pana Banasia do podania się do dymisji.
Wypowiedź 2konferencja w Brukseli
Nie ma we mnie najmniejszego niepokoju. Wręcz przeciwnie, gdybyśmy nie starali się zabezpieczyć przeprowadzenia wyborów, w tej dacie, która jest opisana w konstytucji, to moglibyśmy być oskarżeni przez kogokolwiek, że nie poczyniliśmy przygotowań.
Ustalenia instytucji, sądów i mediów
Po reportażu „Superwizjera” TVN24 z września 2019 r. o krakowskiej kamienicy Mariana Banasia i kontroli CBA chroniony immunitetem prezes NIK odmówił dymisji, a zapowiadany przez premiera „plan B” nie doprowadził do jego odwołania. W kolejnych latach NIK opublikowała dziesiątki krytycznych raportów i skierowała zawiadomienia do prokuratury (w tym bezpośrednio wobec Mateusza Morawieckiego, m.in. z art. 231 k.k.) dotyczące wyborów kopertowych, funduszy pozabudżetowych w BGK i PFR, szpitali tymczasowych, Ostrołęki C, fuzji Orlenu z Lotosem, RARS i afery wizowej.
Stanowisko Mateusza Morawieckiego i rządu
Mateusz Morawiecki argumentował (PAP, sierpień 2021 r.), że w chwili rekomendacji Marian Banaś posiadał poświadczenia bezpieczeństwa służb, a po pojawieniu się wątpliwości obóz PiS jako pierwszy zażądał jego dymisji, nie mając jednak większości konstytucyjnej do zmiany przepisów. Późniejsze raporty i wnioski NIK premier oraz przedstawiciele rządu określali jako nieobiektywne i motywowane osobistym konfliktem politycznym prezesa Izby.