Kampania z żarówką o „opłacie klimatycznej UE 60 proc.” a miliardy z ETS w budżecie
Na przełomie stycznia i lutego 2022 r. państwowe koncerny energetyczne sfinansowały ogólnopolską kampanię bilbordową z grafiką żarówki, przypisującą polityce klimatycznej Unii Europejskiej 60% kosztów produkcji prądu.
Publikacjaartykuł programowy (Euractiv / Polsat News)
Obecna koncepcja unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) jest błędna. Konieczne jest przeprowadzenie głębokiej reformy systemu. (…) Wzrost cen wymyka się spod kontroli i uderza w domowe budżety obywateli UE. Zagraża bezpieczeństwu finansowemu zwykłych ludzi, którzy już ucierpieli w wyniku pandemii.
Ustalenia instytucji, sądów i mediów
Komisja Europejska oraz eksperci Forum Energii i Business Insidera wskazali, że na końcowym rachunku gospodarstwa domowego (uwzględniającym dystrybucję, marże i podatki) koszt CO2 wynosił wówczas ok. 20–23%, a nie 60%, zaś wpływy ze sprzedaży polskiej puli uprawnień ETS nie trafiały do Brukseli, lecz bezpośrednio do budżetu rządu Mateusza Morawieckiego (ok. 25 mld zł w samym 2021 r.). W maju 2022 r. Komisja Etyki Reklamy orzekła, że kosztująca kilkanaście milionów złotych kampania wprowadzała odbiorców w błąd.
Stanowisko Mateusza Morawieckiego i rządu
Mateusz Morawiecki, Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Towarzystwo Gospodarcze Polskie Elektrownie bronili poprawności hasła, wskazując, że sformułowanie „60 proc. kosztów produkcji energii” ściśle odpowiadało relacji cen uprawnień CO2 (ok. 85–95 euro/t) do hurtowego kosztu wytwarzania prądu z węgla. Rząd przekonywał, że spekulacje instytucji finansowych na rynku ETS nieproporcjonalnie uderzyły w transformującą się polską gospodarkę, a wpływy budżetowe z aukcji przeznaczano m.in. na Tarcze Antyinflacyjne i zamrożenie taryf dla obywateli.