Zgoda Rady Ministrów z lipca 2022 r., wejście Saudi Aramco i wyliczenia NIK o 5 mld zł straty
19 lipca 2022 r. Rada Ministrów pod przewodnictwem Mateusza Morawieckiego wyraziła zgodę na przejęcie Grupy Lotos przez PKN Orlen. Wykonanie środków zaradczych uzgodnionych z Komisją Europejską objęło sprzedaż 30% udziałów w Rafinerii Gdańskiej koncernowi Saudi Aramco oraz 417 stacji paliw węgierskiemu MOL-owi, co stało się przedmiotem krytycznych raportów Najwyższej Izby Kontroli oraz śledztwa prokuratury.
Wypowiedź 1konferencja prasowa
Dzięki zwiększonej sile nabywczej my możemy kupować taniej ropę od Zjednoczonych Emiratów Arabskich, z Bliskiego Wschodu. (…) Sprzedaż części stacji Lotosu dla koncernu węgierskiego było warunkowane zgodą KE. KE domagała się od nas, żebyśmy sprzedali część stacji. My nie chcielibyśmy tego robić, ale wtedy nie doszłoby do połączenia.
Wypowiedź 2konferencja prasowa po raporcie NIK
Nie traktuję raportów NIK poważnie (…) Dlaczego Francuzi mają jedną wielką firmę? Dlaczego Hiszpanie mają jedną wielką firmę? A Polacy mieli się bić między sobą — Lotos i Orlen, po to, żeby mieli jak najmniejsze zyski. Dlaczego? Żeby nie mogli prowadzić ekspansji międzynarodowej, badań, rozwoju (…) Po to się firmy łączą, żeby miały większą siłę.
Ustalenia instytucji, sądów i mediów
W raportach z lutego 2024 r. (Business Insider / NIK) oraz z kwietnia 2025 r. (NIK) Najwyższa Izba Kontroli wyliczyła, że aktywa objęte środkami zaradczymi zbyto o co najmniej 5 mld zł poniżej wartości wyceny (za ok. połowę szacowanej wartości), a szacowane na 10,7 mld zł synergie miały charakter niepewny. Według NIK przyznanie Saudi Aramco prawa do dysponowania 50% produkcji gdańskiej rafinerii oraz weta korporacyjnego pozbawiło podmioty Skarbu Państwa kontroli nad ok. 20% krajowego rynku produktów rafineryjnych, w związku z czym skierowano zawiadomienia do prokuratury.
Stanowisko Mateusza Morawieckiego i rządu
Mateusz Morawiecki (Dziennik Gazeta Prawna, Gov.pl) oraz były zarząd PKN Orlen przekonywali, że realizacja wymogów antymonopolowych Komisji Europejskiej była jedyną drogą do zbudowania środkowoeuropejskiego koncernu multienergetycznego łączącego Orlen, Energę, Lotos i PGNiG, w którym udział Skarbu Państwa wzrósł z ok. 27% do ok. 49%. Podkreślali, że strategiczny kontrakt z Saudi Aramco zapewnił długoterminowe dostawy ropy spoza Rosji i umożliwił pełne odejście od rosyjskiego surowca, a transakcji z MOL-em towarzyszyło przejęcie przez Orlen stacji paliw na Węgrzech i Słowacji.